 | Piotr Jankowski
Lekarz pulmonolog · 3 min czytania |
Dzisiaj powiem Ci coś, co mnie samego zaskoczyło.
Czy pieniądze mogą pomóc rzucić palenie?
Kiedy Mikołaj (z którym tworzymy BezDymu) powiedział mi:
| – Hej, wiedziałeś, że zakład o rzucenie palenia może zwiększyć szanse na sukces? |
…wybałuszyłem oczy ze zdziwienia.
Jestem lekarzem, pulmonologiem. W leczeniu chorób płuc i uzależnienia od nikotyny opieram się na danych naukowych i sprawdzonych metodach, takich jak farmakoterapia.
Postanowiłem więc sprawdzić, co naprawdę mówią badania.
Pieniądze za niepalenie?
W 2025 roku opublikowano metaanalizę obejmującą 48 badań dotyczących finansowych zachęt do rzucenia palenia. Wynika z niej, że takie zachęty zwiększały odsetek osób, które skutecznie rzuciły palenie.
W uproszczeniu: na każde 100 osób otrzymujących finansową zachętę około 10 pozostawało bez papierosów, w porównaniu z około 7 osobami w grupach kontrolnych.
Przyjrzałem się bliżej jednemu z badań, przeprowadzonemu (a jakże!) w Stanach Zjednoczonych.
Wzięły w nim udział 182 osoby palące. Mogły otrzymać:
| 150 dolarów za potwierdzoną abstynencję przez 2 miesiące + 250 dolarów za kolejne 4 miesiące. |
| Łącznie: 400 dolców za niepalenie. |
Po 6 miesiącach prawie 20% osób otrzymujących pieniądze nadal nie paliło, w porównaniu z niespełna 9% w grupie kontrolnej.
No dobra… Ale po co Tobie ta wiedza?
Przecież nikt w Polsce nie da Ci 400 dolarów za rzucenie palenia.
Może nie dostaniesz pieniędzy. Ale możesz zaryzykować własne.
Zrób zakład:
| Załóż się z bliską osobą – najlepiej kimś, z kim mieszkasz – że przez 90 dni nie wypalisz ani jednego papierosa. Zapiszcie zasady. |
|
| Daj jej 600 zł. Dużo? Pomyśl, ile pieniędzy przez 3 miesiące wydałbyś na papierosy. |
|
| Po miesiącu odzyskujesz 200 zł. Po 90 dniach – pozostałe 400 zł. |
|
| Jeśli zapalisz choć jednego papierosa, przegrywasz. Pieniądze trafiają do kogoś, komu naprawdę nie chcesz ich dać. Teściowa? 😊 |
|
Nie chodzi o to, żeby ktoś Cię pilnował.
Chodzi o coś prostszego: zanim pojawi się kolejna zachcianka na papierosa, wiesz, że jej ulegnięcie będzie Cię realnie kosztować.
Najlepiej załóż się z kimś, z kim mieszkasz na co dzień. Nie dlatego, żeby Cię kontrolował, ale dlatego, że trudniej będzie „przypadkiem” złamać zasady zakładu.
Jest tylko jedno „ale”
Zakład może być dodatkowym bodźcem, ale nie powinien zastępować skutecznego leczenia uzależnienia od nikotyny. W badaniach uczestnicy otrzymywali różne formy wsparcia w rzucaniu palenia – w części badań stosowano również wsparcie behawioralne oraz farmakoterapię. Dlatego jeśli naprawdę chcesz rzucić, potraktuj zakład jako dodatek do leczenia, a nie jego zamiennik. |
Zakład o palenie – hit czy mit?
Co o tym myślisz? Czy taki zakład mógłby zadziałać również u Ciebie? |
| Jeśli znasz kogoś, kto próbuje rzucić palenie, podeślij mu ten newsletter. Może właśnie 600 zł okaże się wystarczającym powodem, żeby tym razem nie zapalić. |
Dla dociekliwych W opisywanych badaniach abstynencję potwierdzano m.in. poprzez pomiar kotyniny – metabolitu nikotyny – w ślinie lub moczu. Można również zmierzyć tlenek węgla (CO) w wydychanym powietrzu za pomocą urządzenia zwanego Smokerlyzerem. Takie urządzenie można kupić za około 300 zł. Jest jednak jeden haczyk: CO znika z organizmu stosunkowo szybko. Ktoś, kto zapalił poprzedniego dnia, po kilkunastu–kilkudziesięciu godzinach niepalenia może już mieć prawidłowy wynik. 😊 |
Źródła 1. Ladapo JA i wsp. Financial Incentives for Smoking Cessation in Hospitalized Patients: A Randomized Clinical Trial. Am J Med. 2020;133(6):741–749. doi:10.1016/j.amjmed.2019.12.025 2. Notley C i wsp. Incentives for smoking cessation. Cochrane Database Syst Rev. 2025;1(1):CD004307. doi:10.1002/14651858.CD004307.pub7 |
O autorze | Piotr Jankowski, pulmonolog
Na co dzień pomagam pacjentom rzucić palenie. W BezDymu dzielę się praktyczną wiedzą opartą na badaniach naukowych. |
|
| 